Xuất khẩu tăng nhưng phân hóa, biên lợi nhuận chịu sức ép

Theo Báo cáo triển vọng ngành dệt may nửa cuối năm 2026 của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), xuất khẩu toàn ngành trong 6 tháng đầu năm đạt 23,54 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ. 
Tăng trưởng cũng có sự phân hóa giữa các nhóm sản phẩm và thị trường.

Xét theo cơ cấu mặt hàng, xuất khẩu xơ, sợi dệt; nguyên phụ liệu và các sản phẩm dệt khác trong nửa đầu năm 2026 duy trì tăng trưởng tích cực, lần lượt tăng 10,3%, 10,7% và 16,3% so với cùng kỳ.

Trái lại, nhóm may mặc thành phẩm và vải - mặt hàng chủ lực của ngành - chỉ tăng 0,9%. Mức tăng khiêm tốn này một phần đến từ nền so sánh cao sau giai đoạn đẩy mạnh xuất hàng sớm (front-loading) trong năm trước, đồng thời phản ánh sức cầu tiêu dùng toàn cầu chịu tác động từ chính sách thuế quan của Mỹ và những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông.

Xét theo thị trường, Mỹ tiếp tục đứng đầu với kim ngạch 8,9 tỷ USD, tăng 2,7% so với cùng kỳ. Nhật Bản đạt 2,1 tỷ USD, giảm 5,3%; Trung Quốc đạt 1,9 tỷ USD, tăng 1,2%; Hàn Quốc đạt khoảng 1,5 tỷ USD, giảm 5%.

Bên cạnh áp lực từ thị trường đầu ra, chi phí đầu vào cũng tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt ở hai nhóm nguyên liệu và logistics.

Theo dự báo của USDA, sản lượng bông toàn cầu niên vụ 2026-2027 đạt khoảng 116-117,3 triệu kiện, giảm 4-5,5% so với niên vụ trước. Tồn kho bông thế giới được dự báo còn khoảng 71,1-71,2 triệu kiện, giảm khoảng 7% và xuống mức thấp nhất kể từ niên vụ 2018-2019.

Giá polyester cũng duy trì ở mức cao trong bối cảnh giá dầu tăng trở lại, nhiều nhà máy PX và PTA tại Trung Quốc bảo dưỡng và nguồn cung thu hẹp. Tỷ lệ vận hành toàn ngành khoảng 75%, trong khi tồn kho tại các nhà máy tiếp tục giảm.

Cùng với đó, giá cước container, chi phí nhân sự, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc đều tăng. VCBS cho rằng biên lợi nhuận 6 tháng đầu năm có thể chưa phản ánh đầy đủ sức ép này do nhiều doanh nghiệp đã chốt nguyên liệu từ trước.

Triển vọng thị trường xuất khẩu cuối năm: Mỹ và EU chịu sức ép, Trung Quốc tích cực hơn

VCBS phân tích, tại Mỹ, Việt Nam nằm trong nhóm áp dụng mức thuế cố định 12,5% theo Mục 301, cộng với thuế cơ sở, khiến tổng mức thuế đối với hàng dệt may có thể dao động 12,5-44,5% tùy sản phẩm. Dù vậy, với mức chênh lệch khoảng 2,5% so với một số đối thủ, VCBS cho rằng tác động trong ngắn hạn chưa quá lớn.

Việt Nam vẫn có lợi thế nhờ chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh và khả năng sản xuất từ hàng cơ bản đến sản phẩm kỹ thuật cao. Tuy nhiên, rủi ro dài hạn có thể gia tăng nếu các đối thủ mở rộng sang phân khúc giá trị cao hoặc Mỹ áp dụng hạn ngạch ưu đãi thuế đối với Bangladesh, Indonesia, Campuchia và Malaysia.

Tại EU, triển vọng tiếp tục chịu sức ép từ nhu cầu, cạnh tranh và các tiêu chuẩn mới. Từ năm 2027, thị trường này dự kiến siết các quy định về chống lao động cưỡng bức, tỷ lệ xơ tái chế, thiết kế sản phẩm, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, Hộ chiếu Sản phẩm Kỹ thuật số, EPR, bao bì và tái chế. Việt Nam vẫn có lợi thế thuế quan từ EVFTA khi đáp ứng quy tắc xuất xứ, song chi phí tuân thủ sẽ tăng.

Trong khi đó, Trung Quốc được đánh giá tích cực hơn với nhóm xơ, sợi nhờ sản xuất công nghiệp cải thiện và nhu cầu nguyên liệu ở khâu trung nguồn. Nhật Bản vẫn đối mặt sức mua yếu, còn Hàn Quốc dù tiêu dùng cải thiện nhưng cạnh tranh từ hàng Trung Quốc gia tăng.

Doanh nghiệp dệt may kỳ vọng giữ nhịp doanh thu, áp lực chi phí còn lớn

Tại Tập đoàn Dệt May Việt Nam (mã: VGT), VCBS kỳ vọng doanh thu cả năm được hỗ trợ bởi nhu cầu hàng Thu - Đông và mảng sợi nhờ nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc, song biên gộp vẫn chịu sức ép từ chi phí đầu vào.

Còn CTCP Đầu tư và Thương mại TNG (mã: TNG) đã ký kín đơn hàng đến hết năm 2026 và dự kiến đàm phán đơn hàng năm 2027 trong tháng 9. Tuy nhiên, biên gộp nửa đầu năm giảm từ 14,29% năm 2025 xuống khoảng 13,59% và được dự báo duy trì ở mức thấp do chi phí đầu vào cao. Triển vọng dài hạn còn chịu sức ép từ cạnh tranh tại Mỹ và các quy định mới của EU.

Với CTCP May Sông Hồng (mã: MSH), nhu cầu hàng Thu - Đông tiếp tục hỗ trợ doanh thu cuối năm, nhưng triển vọng dài hạn chịu sức ép do doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ. Biên gộp cũng có thể giảm khi giá dầu và giá bông duy trì ở mức cao.

CTCP Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (mã: TCM) có triển vọng thận trọng hơn khi các thị trường chủ lực tại châu Á chưa phục hồi rõ nét. Mảng vải được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa nhưng chưa đủ bù đắp sự chững lại của may mặc; biên gộp nửa đầu năm giảm còn khoảng 14,2%, từ mức 16,2% năm 2025.

Trong khi đó, CTCP Sợi Thế Kỷ (mã: STK) được VCBS đánh giá còn nhiều khó khăn. Doanh thu quý II đạt gần 400 tỷ đồng, tăng 18,4% so với cùng kỳ, nhưng đà tăng dự kiến chậm lại trong nửa cuối năm. Doanh nghiệp đã lỗ hai quý liên tiếp trong bối cảnh chi phí tăng và nhu cầu sợi chưa phục hồi rõ rệt.