Áp lực đáo hạn gia tăng 

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 vừa được VIS Rating công bố ngày 12/10, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành mới trong quý đạt khoảng 172.000 tỷ đồng, tăng 9,7% so với cùng kỳ năm trước.

Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng và bất động sản, lần lượt chiếm 66% và 26% tổng giá trị phát hành. Trong đó, hoạt động phát hành trái phiếu bất động sản tăng 29% so với cùng kỳ, tập trung ở một số chủ đầu tư lớn như Vinhomes và các doanh nghiệp có liên quan đến Masterise.

Ở nhóm ngân hàng, các đợt phát hành trái phiếu thứ cấp tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bổ sung vốn cấp 2, đáp ứng yêu cầu về an toàn vốn. Tuy nhiên, hoạt động phát hành trái phiếu thường của ngân hàng lại giảm 22% so với cùng kỳ khi một số nhà băng chuyển hướng sang huy động vốn thông qua chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài.

Mặc dù hoạt động huy động vốn có dấu hiệu cải thiện, VIS Rating nhận định đà phục hồi của thị trường vẫn chưa đồng đều, trong khi rủi ro tái cấp vốn tiếp tục gia tăng.

Đáng chú ý, khoảng 252.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đến hạn thanh toán trong 12 tháng tới, cao hơn đáng kể so với giá trị đáo hạn 157.000 tỷ đồng của 12 tháng trước đó.

Riêng quý IV/2026, giá trị trái phiếu đến hạn ước khoảng 75.000 tỷ đồng, trong đó nhóm bất động sản chiếm khoảng 39.000 tỷ đồng. Đặc biệt, khoảng 26.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn trong quý này thuộc nhóm đã phát sinh chậm trả hoặc được gia hạn nợ.

Áp lực đáo hạn được dự báo còn kéo dài sang năm 2027, với giá trị trái phiếu đến hạn trong quý II và quý IV lần lượt khoảng 83.000 tỷ đồng và 84.000 tỷ đồng.

Doanh nghiệp bất động sản đối mặt bài toán dòng tiền

Theo VIS Rating, khó khăn về thanh khoản tiếp tục tập trung ở nhóm doanh nghiệp bất động sản từng phát sinh chậm trả hoặc tái cấu trúc trái phiếu.

Trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao, hoạt động bán hàng chưa phục hồi đồng đều và khả năng tạo dòng tiền còn hạn chế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thu xếp nguồn vốn để thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

Đáng chú ý, một tổ chức phát hành thuộc hệ sinh thái Novaland đã phát sinh chậm trả trái phiếu lần đầu trong quý III/2026. Điều này phản ánh những thách thức về dòng tiền vẫn hiện hữu ở một bộ phận doanh nghiệp địa ốc.

Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp như CTCP Đầu tư và Du lịch Vạn Hương và CTCP Đầu tư Thương mại SMC đã thực hiện gia hạn kỳ hạn trái phiếu thêm 1 - 2 năm nhằm giảm áp lực trả nợ trước mắt.

Việc kéo dài thời gian đáo hạn có thể giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để cơ cấu nguồn vốn, song không đồng nghĩa với việc rủi ro tài chính đã được giải quyết. Khả năng thanh toán cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tiến độ triển khai dự án, hoạt động kinh doanh và dòng tiền thực tế.

Báo cáo cũng chỉ ra sự tập trung đáng kể của nghĩa vụ đáo hạn tại một số doanh nghiệp lớn. Trong 12 tháng tới, Tập đoàn Vingroup có khoảng 23.000 tỷ đồng trái phiếu đến hạn, tiếp đến là Công ty TNHH Hưng Phát Invest Hà Nội với 12.650 tỷ đồng, Công ty TNHH ParkLand 53 và CTCP Phát triển Bất động sản Hưng Long cùng có 7.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, quy mô trái phiếu đáo hạn lớn không đồng nghĩa doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Mức độ rủi ro còn phụ thuộc vào năng lực tài chính, nguồn tiền sẵn có và khả năng tiếp cận các kênh huy động vốn.

Theo VIS Rating, tỷ lệ chậm trả trong 12 tháng gần nhất đã giảm xuống khoảng 0,2%, từ mức 0,38% của quý trước. Giá trị trái phiếu phát sinh chậm trả mới trong quý III cũng giảm xuống còn khoảng 300 tỷ đồng.

Cùng với đó, tỷ lệ thu hồi nợ lũy kế đạt 51,5%, tăng 3,8 điểm phần trăm so với quý trước. Hơn 11.000 tỷ đồng đã được hoàn trả cho trái chủ trong quý, chủ yếu từ các tổ chức phát hành liên quan đến Hưng Thịnh và Sunshine.

Trong đó, CTCP Hưng Thịnh Land ghi nhận giá trị tiền mặt hoàn trả nợ gốc chậm trả khoảng 5.380 tỷ đồng, đứng đầu danh sách các tổ chức phát hành có quy mô hoàn trả lớn nhất trong quý.

Xét theo ngành, tỷ lệ thu hồi trái phiếu chậm trả của nhóm bất động sản dân cư đạt 59%, cải thiện rõ rệt so với mức 48,8% của năm 2025 và 29,2% của năm 2024.

Áp lực đáo hạn trái phiếu gia tăng trong những tháng cuối năm

Trong những tháng cuối năm 2026, VIS Rating kỳ vọng hoạt động phát hành trái phiếu sơ cấp sẽ duy trì ổn định, chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu vốn phát triển dự án và tái cấp vốn của các doanh nghiệp bất động sản.

Tuy nhiên, áp lực đáo hạn lớn, chi phí huy động vốn gia tăng và khả năng tiếp cận nguồn tài chính hạn chế có thể tiếp tục gây sức ép lên những doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm yếu.

Ở góc độ chính sách, việc hoàn thiện khung pháp lý được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Các quy định mới liên quan đến quản lý tài sản bảo đảm, công bố thông tin về chậm trả và gia hạn trái phiếu được kỳ vọng sẽ tăng cường kỷ luật thị trường.

Về dài hạn, khả năng phục hồi bền vững của thị trường trái phiếu doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào quy mô phát hành mới mà còn nằm ở năng lực thực hiện nghĩa vụ nợ của tổ chức phát hành.

Trong bối cảnh hàng trăm nghìn tỷ đồng trái phiếu chuẩn bị đáo hạn, việc cải thiện dòng tiền, củng cố năng lực tài chính và minh bạch thông tin sẽ là những yếu tố quyết định khả năng vượt qua áp lực trả nợ của doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng khôi phục niềm tin trên thị trường vốn.