'Nợ trên doanh thu của nhóm ngành BĐS & XD cao hơn nhiều các ngành khác nhưng tăng trưởng năng suất TFP chỉ tương đương'
2025 ghi dấu một năm đầy thách thức đối với nền kinh tế Việt Nam.
Tháng 4/2025, chính phủ Mỹ tuyên bố áp thuế đối ứng nhằm vào các quốc gia có xuất siêu lớn với Mỹ, và Việt Nam năm trong nhóm bị ảnh hưởng trực tiếp. Trong báo cáo mới đây, Chứng khoán Shinhan Việt Nam (SSV) đánh giá động thái này không chỉ làm gia tăng rủi ro trong quan hệ thương mại song phương mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cấu trúc thương mại toàn cầu - vốn ngày càng khó đoán và tiềm ẩn nhiều bất ổn.
Đối diện rủi ro địa chính trị gia tăng trên toàn cầu, ngày 13/11/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 2026, trong đó khẳng định mục tiêu tăng trưởng cao từ 10% trong năm 2026, hướng tới trở thành nền kinh tế hiện đại, thu nhập cao vào năm 2045.
Ảnh: SSV
Để đạt được những mục tiêu tăng trưởng trong ngắn và dài hạn, SSV cho rằng nâng cao năng suất lao động quốc gia là vấn đề then chốt. Trong ngắn hạn, riêng năm 2026, những thay đổi lớn cụ thể được kỳ vọng hiện thực hóa, thúc đẩy năng suất lao động quốc gia bao gồm sự chuyển biến mạnh mẽ của thị trường vốn (dịch chuyển cơ cấu tín dụng và tốc độ phát triển thị trường chứng khoán), sự thay đổi chính sách và cuối cùng, ảnh hưởng tích cực từ phát triển hạ tầng.
Kỳ vọng vào sự dịch chuyển cơ cấu tín dụng
Ở báo cáo chiến lược năm 2025, SSV từng nhận định rằng nâng cao năng cao năng suất lao động là chìa khóa chính để nền kinh tế Việt Nam đạt được tăng trưởng theo chiều sâu trong dài hạn. Năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) là thước đo hiệu quả để đánh giá năng suất lao động.
Theo phân tích của các chuyên gia, TFP của Việt Nam có xu hướng giảm dần từ năm 2015 và tụt lại so với các nước trong khu vực Châu Á. Tỷ trọng đóng góp của TFP vào tốc độ tăng trưởng chung của Việt Nam trong giai đoạn từ 2016 đến 2020 đạt 46,04%, còn trong giai đoạn 2021-2023 tỷ trọng giảm xuống còn 39,48%.
Theo IMF, sự kém hiệu quả của thị trường vốn một trong những nguyên nhân lớn cản trở tăng trưởng TFP của Việt Nam.
Một trong những vấn đề cụ thể là việc dòng chảy tín dụng mạnh vào các lĩnh vực có năng suất lao động thấp như bất động sản và xây dựng góp phần kìm hãm tăng trưởng TFP.
"Nợ trên doanh thu của nhóm ngành BĐS & XD cao hơn rất nhiều so với các ngành khác nhưng tăng trưởng TFP của BĐS & XD chỉ tương đương với các ngành khác", SSV cho hay, đồng thời khuyến nghị rằng việc ưu tiên các ngành này trong phân bổ vốn sẽ làm giảm hiệu quả đầu tư xã hội.
"Nợ trên doanh thu của nhóm ngành BĐS & XD cao hơn rất nhiều so với các ngành khác nhưng tăng trưởng TFP của BĐS & XD chỉ tương đương với các ngành khác", SSV cho hay.
Trong nỗ lực cải thiện hiệu quả sử dụng vốn cũng như giảm thiểu rủi ro cho thị trường vốn, Nghị quyết của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 2026 đã nhấn mạnh việc dòng vốn tín dụng cần hướng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, cũng như việc kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Theo đó, các chuyên gia kỳ vọng sẽ có sự thay đổi cơ cấu tín dụng giữa các ngành nghề của nền kinh tế trong năm 2026.
"Sản xuất là mũi nhọn chính cho tăng trưởng. Cơ cấu tín dụng tập trung vào nhóm ngành sản xuất là phù hợp với định hướng phát triển kinh tế bền vững trong dài hạn. Phân theo ngành nghề kinh tế, nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo luôn là nhóm đóng góp lớn nhất trong cơ cấu GDP.
Trong 9T/2025, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 24,40% trong cơ cấu GDP. Các ngành như xây dựng chỉ chiếm 5,77%; hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm chiếm 4,64%, hoạt động kinh doanh bất động sản chiếm 3,34%", báo cáo chỉ rõ.
Dựa trên các kỳ vọng tăng trưởng cho năm 2026, SSV nhận định rằng Ngân hàng vẫn là một trong những ngành có tiềm năng thu hút đồng tiền mạnh mẽ từ thị trường, với vai trò là xương sống của nền kinh tế; mặc dù không phải tất cả các ngân hàng đều được hưởng lợi như nhau.
Nhóm phân tích đánh giá cao các ngân hàng có khả năng thích ứng với sự thay đổi trong cơ cấu tín dụng của nền kinh tế, đặc biệt là những ngân hàng chủ động tái định vị danh mục cho vay theo hướng hiệu quả và bền vững. Ngoài ra, một số ngân hàng có thể ghi nhận lợi nhuận đột biến từ hoạt động thu hồi tài sản đảm bảo, qua đó cải thiện đáng kể chất lượng tài sản.
