Theo báo cáo vừa công bố của VIS Rating, chi phí hoạt động tăng và nguồn vốn thắt chặt sẽ làm suy yếu môi trường tín nhiệm đối với các ngân hàng và doanh nghiệp Việt Nam trong 12 tháng tới, so với triển vọng ổn định được dự báo trong nửa đầu năm 2026.

Theo VIS Rating, chi phí hoạt động gia tăng đang tạo thêm áp lực lên dòng tiền trả nợ của doanh nghiệp. Giá bán lẻ nhiên liệu trong nước tăng 19 - 52% so với cùng kỳ trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông tiếp diễn. CPI bình quân 8 tháng đầu năm 2026 tăng 4,5%, thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ.

Cùng với đó, tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn tăng trưởng huy động tiền gửi, khiến cạnh tranh huy động vốn giữa các ngân hàng gia tăng.

VIS Rating dự báo lãi suất cho vay sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới. Chi phí lãi vay tăng làm suy giảm khả năng trả nợ, trong khi các ngân hàng thận trọng hơn trong hoạt động cấp tín dụng sẽ hạn chế nguồn tái cấp vốn và tài trợ vốn lưu động cho những doanh nghiệp có tình hình tài chính yếu.

Nhóm chịu ảnh hưởng lớn gồm các doanh nghiệp bất động sản có hồ sơ tín nhiệm yếu, doanh nghiệp xuất khẩu quy mô nhỏ và các doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính.

Đối với lĩnh vực xuất khẩu, các doanh nghiệp dệt may, da giày và sản phẩm gỗ còn chịu áp lực từ nhu cầu thị trường bất định, nguy cơ gia tăng hàng rào thuế quan từ Mỹ và chi phí năng lượng, vận tải ở mức cao.

Trong khi đó, các chuyên gia đánh giá các ngân hàng lớn và ngân hàng quốc doanh có khả năng duy trì nguồn vốn, thanh khoản và chất lượng tài sản ổn định hơn nhờ nền tảng tiền gửi vững chắc và danh mục cho vay đa dạng.

Ngược lại, những ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh và có dư nợ lớn đối với doanh nghiệp bất động sản nhà ở sẽ chịu áp lực lớn hơn về chất lượng tài sản.

Doanh nghiệp bất động sản đối mặt rủi ro tái cấp vốn lớn nhất

Theo VIS Rating, doanh nghiệp bất động sản nhà ở đang gặp khó khăn tài chính là nhóm đối mặt với rủi ro tái cấp vốn cao nhất.

Trong quý II/2026, số lượng giao dịch bất động sản trên toàn quốc giảm 36% so với cùng kỳ. Tỷ lệ hấp thụ căn hộ sơ cấp tại Hà Nội và TP.HCM giảm xuống 73%, so với mức 95% trong năm 2025.

Doanh số bán hàng suy yếu, chi phí lãi vay tăng và tiến độ triển khai dự án chậm đang ảnh hưởng đến dòng tiền và khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp.

Rủi ro tập trung ở các doanh nghiệp có dự án vướng mắc pháp lý, dòng tiền hoạt động yếu, phụ thuộc vào thị trường thứ cấp và kênh trái phiếu để tái cấp vốn.

VIS Rating cảnh báo áp lực thanh khoản sẽ gia tăng khi lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp đến hạn trong thời gian tới. Những tổ chức phát hành từng chậm trả, gia hạn trái phiếu hoặc có khả năng tiếp cận tín dụng ngân hàng hạn chế sẽ gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn mới.

Ngược lại, các doanh nghiệp có dự án đang triển khai, tiến độ bàn giao rõ ràng và quan hệ tín dụng tốt với ngân hàng được đánh giá có khả năng tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn.

Theo VIS Rating, các quy định mới về phát hành trái phiếu ra công chúng và phát hành riêng lẻ góp phần nâng cao tiêu chuẩn phát hành, cải thiện công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư, nhưng chưa giải quyết được những hạn chế về nguồn tái cấp vốn.

Nhu cầu đầu tư trái phiếu từ các tổ chức vẫn hạn chế do những quy định về danh mục đầu tư của công ty bảo hiểm và Quỹ Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Ở chiều tích cực, các chuyên gia cho rằng áp lực tín nhiệm có thể giảm bớt nếu chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động tiền gửi thu hẹp, chi phí vốn giảm và dòng tiền kinh doanh cải thiện.

Đối với doanh nghiệp bất động sản, sự phục hồi doanh số bán hàng, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và đẩy nhanh tiến độ bàn giao dự án sẽ góp phần củng cố nguồn trả nợ.